2.1.β. Διπλωματική Εργασία
Στόχοι και σκοπός
Το μάθημα Ι01ΥΠ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ εντάσσεται στο 10ο εξάμηνο σπουδών. Το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ δίνει ιδιαίτερη σημασία στην εκπόνηση υψηλής στάθμης Διπλωματικών Εργασιών.
Η θεματολογία, οι τίτλοι και κυρίως το περιεχόμενο και η ουσία των θεμάτων θα πρέπει να ανταποκρίνονται, από επιστημονική-ερευνητική και κυρίως συνθετική-δημιουργική άποψη σε ένα ολοκληρωμένο αρχιτεκτονικό αποτέλεσμα το οποίο θα αποτελεί το επιστέγασμα των μακρόχρονων προσπαθειών του φοιτητή και ταυτο­χρόνως θα εκφράζει το απαύγασμα μίας επιμόρφωσης η οποία πηγάζει από τη συγκε­ντρωμένη γνώση που αποκτήθηκε ύστερα από σπουδές πανεπιστημιακού επιπέδου πενταετούς διάρκειας και ενιαίας και αδιάσπαστης δομής. Σκοποί της Διπλωματικής Εργασίας είναι:
• να συμβάλλει στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του φοιτητή, ως νέου αρχιτέκτονα, κοινωνικά και τεχνικά ευαισθητοποιημένο,
• να τον εξοικειώσει στην συστηματοποίηση και εφαρμογή των γνώσεων που απέκτησε, να του δοθεί η ευκαιρία να εμβαθύνει σε συγκεκριμένο επιστημο­νικό πεδίο και γνωστικό αντικείμενο και τέλος
• να εκπονήσει, παρουσιάσει και υποστηρίξει το πρώτο του σοβαρό αρχιτεκτο­νικό έργο μέσω σχεδίων, τεχνικών επιστημονικών κειμένων και μεθοδολογίας με τέτοιο τρόπο ώστε αυτό να είναι ικανό να εμπλουτίσει την σχετική με την επιστήμη του βιβλιογραφία αποβαίνοντας έτσι πρότυπο για την εκπαίδευση των επερχόμενων φοιτητών ή συναδέλφων του.

Σημασία και βαρύτητα της Διπλωματικής Εργασίας στο Πρό­γραμμα Σπουδών
Τόσο από τυπική όσο και ουσιαστική άποψη, οι Διπλωματικές Εργασίες ως αναπό­σπαστο μέρος του Προγράμματος Σπουδών εντάσσονται στο 10ο Εξάμηνο. Εκτός από το ότι πρόκειται για εργασίες υψηλού επι­πέδου, οι διατριβές αυτές αποτελούν και την κορωνίδα μέσω της οποίας ολοκλη­ρώνεται και η εξειδίκευση που παρέχει στο φοιτητή το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Δ.Π.Θ. μέσω των μαθημάτων του 9ου Εξαμήνου και της εργασίας έρευνας, διατριβής, της υποχρεωτικής διδακτικής ενότητας «Ερευνητική Εργασία – Διάλεξη». Η βαρύτητα της Διπλωματικής Εργασίας στο εν γένει εκπαιδευτικό έργο του Τμήματος αντιστοιχεί σε 1 διδακτική μονάδα, διάρκειας 1 ώρας εβδομαδιαίως και μίας συστηματικής απασχόλησης του φοιτητή που ισοδυναμεί με την απασχόληση εβδομαδιαίως που προκύπτει από τα 30 ECTS του μαθήματος, δηλ. 30 x 25 ώρες ανά. ECTS / 13 εβδομάδες, περίπου 58 ώρες εβδομαδιαία.

Κάθε Διπλωματική Εργασία αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Τμήματος.

Διαδικασία επιλογής και ανάθεσης της Διπλωματικής Εργασίας
Όλα τα μέλη του διδακτικού προσωπικού του Τμήματος, μέλη Δ.Ε.Π. και συμβα­σιούχοι διδάσκοντες, στους οποίους έχουν ανατεθεί μαθήματα έχουν δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση, να συμμετέχουν στις επιτροπές διπλωματικών και ερευνητικών εργασιών· όμως, κάθε ένα από αυτά δεν είναι δυνατόν να συμμετέχει ως Επιβλέπων σε λιγότερες από πέντε (5) διπλωματικές εργασίες ανά ακαδημαϊκό έτος. Επιπλέον, ο μέγιστος αριθμός διπλωματικών εργασιών ανά μέλος ΔΕΠ δεν μπορεί να ξεπερνάει τις δέκα (10) εργασίες.

Διαδικασία ορισμού Επιβλέποντος Καθηγητή
Στην έναρξη του εαρινού εξαμήνου του 5ου έτους (10ο εξάμηνο) έπειτα από σχετική ανακοίνωση της Γραμματείας στην ιστοσελίδα του Τμήματος και με συγκεκριμένες προθεσμίες, οι φοιτητές συμπληρώνουν σε συνεργασία με τον προτεινόμενο Επιβλέποντα Καθηγητή τη φόρμα δήλωσης διπλωματικής εργασίας, όπου αναφέρονται το θέμα, το επιστημονικό πεδίο, τα συσχετιζόμενα με τη διπλωματική μαθήματα του Προγράμματος Σπουδών, καθώς και η προτεινόμενη τριμελής Επιτροπή, η οποία δύναται να αποτελείται από μέλη ΔΕΠ του Τμήματος και συμβασιούχους διδάσκοντες.
Οι ομάδες των φοιτητών που εκπονούν τη διπλωματική τους εργασία αποτελούνται από δύο (2) ή τρεις (3) φοιτητές.
Ο επιβλέπων Καθηγητής μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου κοινοποιεί στη Γραμματεία του Τμήματος υπογεγραμμένη τη φόρμα δήλωσης διπλωματικής και συναινεί με αυτόν τον τρόπο στην εκπόνηση της συγκεκριμένης διπλωματικής.
Επισημαίνεται ότι ως Επιβλέπων Καθηγητής ορίζεται μέλος ΔΕΠ του Τμήματος από τις παρακάτω επιστημονικές περιοχές:
Αρχιτεκτονικές Συνθέσεις
Αστικός Σχεδιασμός και τοπίο
Πολεοδομικός Σχεδιασμός και Χωροταξία
Αρχιτεκτονικός Σχεδιασμός και Νέες Τεχνολογίες
Τεκμηρίωση, Αποκατάσταση και επανάχρηση ιστορικών κατασκευών και μνημείων
Αρχιτεκτονικός Σχεδιασμός και Οικοδομική

Αλλαγή Τίτλου και Επιβλέποντα Καθηγητή της διπλωματικής εργασίας
Η τελική αποδοχή των εντύπων των διπλωματικών εργασιών γίνεται από τη Συνέλευση του Τμήματος. Τα θέματα φέρουν προσωρινό τίτλο ο οποίος δύναται να τροποποιηθεί λίγο πριν το πέρας της εκπόνησης της Διπλωματικής Εργασίας σε συνεννόηση με την Επιτροπή.
Δεν επιτρέπεται η αλλαγή Επιβλέποντος Καθηγητή χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του. Σε περίπτωση αλλαγής του επιβλέποντα Καθηγητή, είναι υποχρεωτική η έγκριση του νέου εντύπου δήλωσης της διπλωματικής εργασίας από τη Συνέλευση του Τμήματος.

Βασικές προϋποθέσεις για αποδοχή της επιλογής του θέματος
Για να έχουν δικαίωμα οι φοιτητές να επιλέγουν Διπλωματική Εργασία και για να είναι δυνατόν να εξασφαλίσουν την κατ’ αρχήν αποδοχή της αίτησης για εκπόνησή της, θα πρέπει κάθε μέλος της ομάδας των φοιτητών να έχει ολοκληρώσει το 9ο ακαδημαϊκό εξάμηνο σπουδών. Επιπροσθέτως, θα πρέπει να εξασφαλίζονται και οι ακόλουθες προϋποθέσεις.
■ Για την οριστική αποδοχή της Διπλωματικής Εργασίας και την επίσημη έναρξη εκπόνησής της, βασική προϋπόθεση είναι κάθε μέλος της ομάδας των φοιτητών να μην οφείλει, μέχρι το τέλος του 9ου ακαδημαϊκού εξαμήνου, περισ­σότερα από:
δύο θέματα εργαστηριακά, εξαμηνιαία, από εκείνα που εκπονήθηκαν κατά τη διάρ­κεια των 5ου, 6ου, 7ου και 8ου ακαδημαϊκών εξαμήνων στα παρακάτω μαθήματα:
Αρχιτεκτονική Σύνθεση V έως και VIII
Αρχιτεκτονικές Συνθέσεις Μικρής Κλίμακας, 7ο εξάμηνο
Αρχιτεκτονική και Τοπίο, 6ο εξάμηνο
Τεκμηρίωση και αποκατάσταση – επανάχρηση ιστορικών κτιρίων και συνόλων Ι, 7ο εξάμηνο Αστικός Σχεδιασμός, 8ο εξάμηνο

Δεν τίθεται περιορισμός για τον αριθμό των υπόλοιπων μαθημάτων που οφείλουν οι φοιτητές εκτός αν κάποιο από τα μαθή­ματα αυτά κρίνεται απαραίτητο για την ολοκλήρωση της Διπλωματικής Εργα­σίας τόσο κατά το ερευνητικό όσο και το συνθετικό μέρος της.
Για την παρουσίαση, υποστήριξη και εξέταση της Διπλωματικής Εργασίας, την ανακοίνωση της βαθμολογίας της, και φυσικά την απονομή του Διπλώματος Αρχι­τέ­κτονα Μηχανικού, θα πρέπει κάθε μέλος της ομάδας των φοιτητών να έχει επιτύχει σε όλα τα μαθήματα που προβλέπονται από το Πρόγραμμα Σπουδών.
Προς διευκόλυνση των φοιτητών, προκειμένου να εκπληρώσουν το συντο­μότερο δυνατόν όλες τις οφειλόμενες εκπαιδευτικές τους υποχρεώσεις, παρέχεται η δυνατότητα σε όλους όσους οφείλουν τα ως άνω εξαμηνιαία θέματα να είναι σε θέση να τα παραδίδουν σε κάθε μία από τις εξεταστικές περιόδους Φεβρουαρίου, Ιουνίου και Σεπτεμβρίου, μετά το πέρας του 10ου ακαδημαϊκού εξαμήνου, σύμφωνα με το ακαδημαϊκό ημερολόγιο, όπως άλλωστε προβλέπεται και ισχύει σύμφωνα με τη σχετική απόφαση της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου μας αναφορικώς με τα οφει­λόμενα μαθήματα των φοιτητών όλων των Τμημάτων της Πολυτεχνικής Σχολής.

Υποχρεώσεις κατά την εκπόνηση της Διπλωματικής Εργασίας
Η Τριμελής Συμβουλευτική και Εξεταστική Επιτροπή έχει καθήκον να καθοδηγεί τον φοιτητή, να τον παρακολουθεί και να τον συνδράμει, κατά τακτά χρονικά διαστήματα με υποδείξεις και διορθώσεις σε ό,τι έχει σχέση με την πρόοδο της εκπόνησης των απαραίτητων κειμένων και σχεδίων. Οι φοιτητές/τριες οφείλουν να παρουσιάζουν στον/στην επιβλέποντα/ουσα τμήματα και ενδιάμεσες επεξεργασίες της εργασίας και να έχουν τακτικές συναντήσεις μαζί του/της κατά τη διάρκεια του 10ου εξαμήνου και σε καμία περίπτωση λιγότερες από πέντε (5).
Οι συναντήσεις με την ομάδα φοιτητών γίνονται αποκλειστικά και μόνο στους χώρους της Σχολής και με φυσική παρουσία τόσο των μελών των φοιτητών, όσο και των μελών της επιτροπής. Δίνεται η δυνατότητα στις ομάδες φοιτητών/τριων να εκπονούν τη διπλωματική τους εργασία σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους (καμαρίνια) που βρίσκονται μέσα στο κτίριο του Τμήματος. Οι προϋποθέσεις και οι όροι χρήσης των χώρων αυτών καθορίζονται με τον Κανονισμό Λειτουργίας Καμαρινιών (βλ. Παράρτημα 3 παρόντος Κανονισμού).
Η διάρκεια εκπόνησης της Διπλωματικής Εργασίας δεν μπορεί να είναι μικρότερη του ενός ακαδημαϊκού Εξαμήνου ούτε να υπερβαίνει τα τρία. Μεγαλύτερη καθυστέρηση, για λόγους ανωτέρας βίας ή ουσιαστικών αλλαγών των δεδομένων του θέματος γίνεται δεκτή μόνο κατ’ εξαίρεση και μετά από τεκμηριωμένη εισήγηση από την Τριμελή Συμβουλευτική και Εξεταστική Επιτροπή και έγκριση από τη Συνέλευση του Τμήματος. Σε περίπτωση που η Διπλωματική Εργασία δεν ολοκληρώνεται ούτε και με την τυχούσα παράταση του μέγιστου χρόνου διάρκειας, τότε πρέπει να γίνεται νέα δήλωση η οποία, σε καμία περίπτωση, δεν δεσμεύεται από την προηγούμενη.
Η τριμελής επιτροπή καθηγητών έχει την αποκλειστική ευθύνη να προβαίνει στην αξιολόγηση και βαθμολόγηση της διπλωματικής εργασίας σε δημόσια παρουσίαση αποκλειστικά με φυσική παρουσία και ανοιχτή συγκέντρωση ενώπιον των διδασκόντων και των φοιτητών, συνεκτιμώντας τόσο τις προσπάθειες που κατέβαλε ο φοιτητής, είτε αυτοδυνάμως είτε ως μέλος μίας ομάδας, όσο και τις τυχόν παρατηρήσεις, υποδείξεις, και κριτική των παρισταμένων μελών του Τμήματος.

Δημόσια υποστήριξη – παρουσίαση εργασίας
Η διπλωματική εργασία παρουσιάζεται δημόσια αποκλειστικά και μόνο με φυσική παρουσία στους χώρους της Σχολής ενώπιον ακροατηρίου, με τη μορφή σχεδίων, μακετών, και άλλων μέσων αναπαράστασης. Η παρουσίαση έχει διάρκεια 30 λεπτών. Ακολουθεί διάστημα 15 λεπτών για διευκρινίσεις και ερωτήσεις από τους/τις βαθμολογητές/τριες και το ακροατήριο.
Για να κριθεί μια διπλωματική εργασία επιτυχώς, θα πρέπει κατ’ ελάχιστον να παραδοθούν τα παρακάτω:
• Ψηφιακό τεύχος παρουσίασης του συνόλου της διπλωματικής εργασίας σε μορφή pdf. Επισημαίνεται ότι το τεύχος θα περιλαμβάνει το σύνολο των απαιτούμενων σχεδίων, όπως τοπογραφικό, κατόψεις όλων των επιπέδων, όψεις, ενδεικτικές τομές, τρισδιάστατες απεικονίσεις, σκίτσα, διαγράμματα κ.α. και ό,τι άλλο κρίνεται απαραίτητο από την ομάδα φοιτητών σε συνεννόηση με την συμβουλευτική επιτροπή για την κατανόηση και υποστήριξη του θέματος.
• Τρεις (3) επιλεγμένες (από την ομάδα φοιτητών) εκτυπωμένες πινακίδες σε διάσταση χαρτιού Α0 (841 x 1189 mm). Οι παραπάνω πινακίδες θα παραδοθούν και ψηφιακά σε αρχείο pdf.
• Τελική μακέτα σε κλίμακα 1:100 ή 1:200. Επισημαίνεται ότι ο τύπος και η κλίμακα της μακέτας θα διαμορφώνονται με βάση την ιδιαιτερότητα του εκάστοτε θέματος, κατόπιν συνεννόησης με την Τριμελή Συμβουλευτική Επιτροπή.

Οι φοιτητές/τριες έχουν υποχρέωση να καταθέσουν την ημερομηνία δημόσιας υποστήριξης της διπλωματικής, το τεύχος με το παραπάνω υλικό της εργασίας (σχέδια, εικόνες, επεξηγηματικά κείμενα κ.λ.π) σε εκτυπωμένη (τεύχος Α3) και ψηφιακή μορφή (pdf) στην τριμελή επιτροπή.

Επιπλέον, οι φοιτητές/τριες έχουν υποχρέωση να καταθέσουν επτά (7) ημέρες μετά την ημερομηνία δημόσιας υποστήριξης της διπλωματικής, το τεύχος με το παραπάνω υλικό της εργασίας (σχέδια, εικόνες, επεξηγηματικά κείμενα κ.λ.π) ψηφιακή μορφή (pdf) σε φορητή συσκευή αποθήκευσης (usb flash) σε φάκελο αλληλογραφίας, όπου εξωτερικά θα αναγράφονται υποχρεωτικά ο τίτλος της διπλωματικής εργασίας, τα ονοματεπώνυμα της ομάδας με τους Α.Μ και η τριμελής Εισηγητική Επιτροπή στη Γραμματεία του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών. Επισημαίνεται ότι το παραπάνω ψηφιακό αρχείο δεν θα πρέπει να ξεπερνά σε μέγεθος τα 30 MB και το όνομα του αρχείου θα πρέπει να περιέχει τα ονοματεπώνυμα της ομάδας φοιτητών.

Αξιολόγηση της Διπλωματικής Εργασίας
Μετά την ολοκλήρωση της παρουσίασης και της εξέτασης που γίνεται, σύμφωνα με τη διαδικασία που προαναφέρθηκε, τα μέλη της Τριμε­λούς Συμβουλευτικής και Εξεταστικής Επιτροπής προβαίνουν σε αιτιολογημένη αξιο­λόγηση και βαθμολόγηση του έργου του φοιτητή ή κάθε ενός ιδιαιτέρως εκ των μελών της ομάδας μελέτης των φοιτητών λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα ακόλουθα κριτήρια:
• Κατάρτιση και εμβάθυνση σε όλα τα δεδομένα και τις παραμέτρους του θέματος και βιβλιογραφική ενημέρωση.
• Βαθμός δυσκολίας και πολυπλοκότητας του θέματος.
• Οργάνωση του κτιριολογικού προγράμματος και διατύπωση των βασικών αρχών της επιδιωκόμενης σύνθεσης ή διάρθρωση των επιδιωκόμενων βασι­κών στόχων και ζητούμενων της έρευνας.
• Βαθμός πρωτοτυπίας στην τελική πρόταση της σύνθεσης ή στο ερευνητικό αποτέλεσμα.
• Ποιότητα της μεθοδολογίας κατά την ανάλυση, της βιβλιογραφικής τεκμη­ρίωσης και των σημειώσεων.
• Ποιοτική στάθμη της όλης εργασίας από συνθετική ή/και ερευνητική άποψη
• Τρόπος και μεθοδολογία παρουσίασης των παραδοτέων σχεδίων, κειμένων και προπλασμάτων.
• Βαθμός ανταπόκρισης και μεταδοτικότητας του φοιτητή κατά την προφορική παρουσίαση, υποστήριξη και εξέταση.

Οι συντελεστές βαρύτητας ή ο αριθμός των κριτηρίων αυτών ποικίλλουν, κατά την κρίση της Επιτροπής, αναλόγως του είδους και του χαρακτήρα του θέματος· θα πρέπει πάντως να είναι εκ των προτέρων γνωστοί στον φοιτητή. Ο βαθμός (βν) για κάθε κρι­τήριο (ν) θα προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό του πραγματικού βαθμού αξιολό­γησης (Β, από 10 έως 0) επί τον συντελεστή βαρύτητας (σ.β.), και για παράδειγμα: Β x σ.β.=βν ή β1=10,00×0,30=0,30.
Ο τελικός βαθμός της Διπλωματικής Εργασίας προκύπτει ως ο μέσος όρος των βαθμών και των τριών μελών της Επιτροπής, με στρογγύλευση προς την πλησιέστερη ακέραια ή μισή μονάδα. Ο βαθμός κάθε εξεταστή θα αποτελεί το άθροισμα των βαθμών (βν) που αξιολογήθηκε ο φοιτητής για κάθε ένα από τα ως άνω κριτήρια, δηλαδή: Βεξ=(β1+β2+…βν). Ως κατώτερος τελικός βαθμός επιτυχίας θεωρείται το πέντε και μισό (5,50).
Φοιτητής που απέτυχε στην ως άνω εξέταση διατηρεί το δικαίωμα να εξεταστεί σε μία επόμενη εξεταστική περίοδο. Αν και πάλι αποτύχει έχει τη δυνατότητα να ζητήσει νέο θέμα στον ίδιο ή σε άλλο Τομέα και Εργαστήριο προκειμένου να εξεταστεί εκ νέου σε επόμενη περίοδο.

Κάθε δημοσίευση ολόκληρης ή μέρους της εργασίας, σε ηλεκτρονικό ή έντυπο μέσο, μπορεί να γίνεται μόνο μετά από συνεννόηση με τον/τη επιβλέποντα/ουσα καθηγητή. Στη δημοσίευση, πρέπει υποχρεωτικά να αναφέρεται:
1. ότι πρόκειται για διπλωματική εργασία που εκπονήθηκε στο τμήμα Αρχιτεκτόνων
Μηχανικών ΔΠΘ,
2. το όνομα του/της επιβλέποντα/ουσας καθηγητή και της τριμελούς επιτροπής.